Tomke, wie kent hem niet? Enorme aantallen peuters maakten in de loop van de jaren kennis met het kleine blije mannetje \u2018mei syn krol yn \u2019t hier\u2019. Maar na 30 jaar komt er een einde aan het Tomke-project, zo werd vandaag in een persconferentie bekendgemaakt door Tomke in eigen persoon. Het plotselinge overlijden van Tomkes geestelijk vader en tekenaar Luuk Klazenga anderhalf jaar geleden vormde de aanleiding om het voortbestaan van het project in de huidige vorm opnieuw te bekijken. In samenwerking met betrokkenen en diverse pedagogisch professionals is onder leiding van de Af\u00fbk een nieuw concept voor voorschoolse educatie ontwikkeld: Tys & Teske. Net als bij Tomke zullen heel veel verhalen, activiteiten en andere producten van Tys & Teske niet alleen voor de professionele peuteropvang worden gemaakt, maar evengoed geschikt zijn in de thuissituatie.<\/p>\n\n\n\n
Het Tomke-project ontstond in de jaren \u201990 uit een behoefte aan Friestalig materiaal voor peuters. \u2018By in twatalige \u00fbntwikkeling sa\u2019t wy dat hjir yn Frysl\u00e2n hawwe, is it lizzen fan in sterke taalbasis belangryk\u2019, zo zegt Hieke Rienstra, projectco\u00f6rdinator voorschools bij de Af\u00fbk. \u2018Dy twatalige basis wurdt lein yn de earste fjouwer jier fan in bern. Krekt yn de earste jierren is it d\u00earom nedich om de taal\u00fbntwikkeling te stimulearjen, yn de th\u00fassituaasje mar ek by de opfang. D\u00earby is ekstra omtinken foar in minderheidstaal sa as it Frysk nochris ekstra belangryk.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Het Platform Leesbevordering Frysl\u00e2n initieerde het Tomke-project. Er werd een Tomke-werkgroep samengesteld waarin Af\u00fbk (algemene co\u00f6rdinatie), FERS (namens de bibliotheken van Frysl\u00e2n), Omrop Frysl\u00e2n, Cedin en Sintrum Frysktalige Berne-opfang (SFBO) samenwerkten en zorgden voor promotie en versterking. Illustrator Luuk Klazenga werd gevraagd om een jongetje te tekenen en zo verscheen in 1996 het allereerste Tomke-boekje. Het gele tijdschriftje zou vervolgens jaarlijks tijdens de \u2018Fryske Foarl\u00easwike\u2019 worden uitgedeeld aan alle peuters in Frysl\u00e2n. In de loop der jaren werden gaandeweg meer producten van en over Tomke ontwikkeld: televisieavonturen, verhalen en boeken in alle thema\u2019s, educatieve materialen, een website, een app, handpoppen en ga zo maar door.<\/p>\n\n\n\n
Al die jaren gaf Luuk Klazenga vorm aan Tomke, hondje Romke, Kornelia en Yana Yu. \u2018It hommels ferstjerren fan Luuk yn 2024 r\u00f4p de fraach op hoe no fierder mei Tomke\u2019, vertelt Rienstra. \u2018Ferskate opsjes passearren de revu, mar nei in soarchf\u00e2ldich proses, w\u00earyn\u2019t wy de belutsenen om it Tomke-projekt hinne mar ek foaral de doelgroep fan pedagogysk professionals befrege hawwe, hawwe wy besluten om gjin nij Tomke-materiaal mear te \u00fbntwikkeljen en yn te stekken op de \u00fbntwikkeling fan in nije line.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Tys & Teske: een nieuwe lijn met succesvolle aspecten van Tomke<\/strong> Op de vraag waarom er nu gekozen is voor twee karakters, zegt Rienstra: \u2018De twa karakters, in jonkje en in famke, hawwe elk in eigen persoanlikheid. Teske is wat dryster en Tys wat mear skruten, hy sjocht de kat earst \u00fat \u2019e beam. Elke pjut sil him of har mei ien fan de twa identifisearje kinne.\u2019 De nieuwe karakters spreken jonge kinderen aan omdat ze herkenbaar zijn, veilig en vertrouwd als een vriendje, ze hebben dezelfde emoties en gevoelens als het jonge kind en zo worden kinderen nieuwsgierig naar wat de karakters allemaal beleven.<\/p>\n\n\n\n Willemke Brouwer uit Joure gaf letterlijk vorm aan Tys & Teske. De keuze voor Willemke was al snel gemaakt: \u2018Willemke kin prachtich tekenje, har yllustraasjes hawwe persoanlikheid en fertelle in eigen ferhaal.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Bij het ontwikkelen van Tys & Teske is gebruikgemaakt van kennis, behoeften en wensen van een groep pedagogisch professionals die ook als testgroep functioneerde. De verder nog te ontwikkelen verhalen, activiteiten en materialen zullen aanzetten tot voorlezen en (Fries) spreken, tot spelen en dromen. \u2018Wy wolle de suksesfolle aspekten fan Tomke graach beh\u00e2lde, mar mei nije karakters en in nije, frisse \u00fatstrieling dy\u2019t oansl\u00fat by it ferlet fan de pedagogysk professionals en minsken th\u00fas, en dy\u2019t fansels foaral soarget foar in soad taalwille by jonge bern!\u2019<\/p>\n\n\n\n