CSG Liudger Burgum stond in 2010 aan de wieg van meertalig onderwijs in Friesland. Langzamerhand bleek dat er binnen het MVO-concept te weinig ruimte was voor scholen die behoefte hadden aan een schoolprogramma dat meer aansloot bij de eigen uitgangssituatie. Het antwoord kwam in 2022 met het nieuwe concept Taalryk. Teamleider Roelof Dijkstra maakte alle ontwikkelingen van dichtbij mee.<\/p>\n\n\n\n
Bijna twintig jaar geleden gaf Provincie Frysl\u00e2n de opdracht voor drietalig onderwijs in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het doel? Een goede taalbeheersing van het Fries, Engels en Nederlands door deze talen als voertaal in het klaslokaal te gebruiken. ,,Mei in wurkgroep is der doe in earste plan skreaun\u201d, vertelt Roelof Dijkstra. In 2010 startte Burgum, samen met vijf andere scholen. De opzet werkte, ,,mar troch omstannichheden foelen guon skoallen dochs \u00f4f.\u201d De vele personele wisselingen bij de scholen, bij Cedin, Provinsje Frysl\u00e2n en Nuffic hielpen ook niet. Er was nieuw elan nodig, met nieuwe criteria. ,,En dat waard dus Taalryk.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Focus op meertalige leeromgeving<\/strong><\/p>\n\n\n\n Terwijl het MVO-concept gestoeld was op de beheersing van het Fries, Nederlands en Engels, ligt de focus bij Taalryk meer op een duidelijk zichtbare meertalige leeromgeving, ,,mei kwalitatyf goed \u00fbnderwiis yn in ynternasjonale kontekst.\u201d In Burgum krijgen de leerlingen havo- en vwo-meertalig bijna 50 procent van de lessen in het Engels. ,,Dan giet it oer de fakken wiskunde, ekonomy, ierdrykskunde en gym.\u201d Met het oog op Friese cultuur verdubbelde de school het aantal uren Fries voor alle meertalige klassen. Daarnaast krijgt deze doelgroep geschiedenis in het Fries. ,,En de havisten kinne yn Burgum Frysk as eksamenfak kieze.\u201d<\/p>\n\n\n\n Cognitief en sociaal<\/strong><\/p>\n\n\n\n Binnen Taalryk wordt het erg gewaardeerd als een leerling van huis uit meertalig is. ,,Ynternasjonaal sjoen is meartaligens ek sa gewoan. Dat merke de bern ek op de ynternasjonale erfaringsreizen.\u201d De jaarlijkse Taalrykwike maakt deel uit van het schoolbeleid, net als de aanwezigheid van een goed geoutilleerde mediatheek in het kader van taalontwikkeling en -bevordering. Als extraatje kunnen leerlingen zich buiten de lessen opgeven voor toneel of koken in het Engels.<\/p>\n\n\n\n Voor Dijkstra is Taalryk een prachtige legitimatie om actief met taal bezig te zijn in de breedste zin van het woord. (Wereld)burgerschap en internationalisering horen daarbij. ,,Taalryk is net allinnich goed foar de kognitive \u00fbntjouwing, mar ek foar de sosjale.\u201d<\/p>\n\n\n\n Vaandeldrager<\/strong><\/p>\n\n\n\n CSG LIudger Burgum heeft meertaligheid al meer dan 15 jaar stevig op de agenda staan. De school is daarmee duidelijk vaandeldrager. ,,By \u00fas hearsket in ynteressante kombinaasje fan ambysje en nuchterheid. We stean foar wat we dogge en dat is net wr\u00e2ldfrjemd. In koprol yn it Ingelsk, bliuwt in<\/p>\n\n\n\n koprol, sis ik altyd tsjin \u00e2lden as se fragen hawwe oer \u00fas meartalich belied. It iene sit it oare net yn \u2018e wei. Yn it Ingelsk slagget sa\u2019n oefening ek.\u201d<\/p>\n\n\n\n Een veranderende tijdsgeest<\/strong><\/p>\n\n\n\n Toen de school in 2010 begon met meertalig onderwijs was onderdompeling het devies. Dat wil zeggen: voertaal is doeltaal, en daar consequent aan vasthouden. ,,Dus ek Ingelsk prate, as de bern it net begripe. De efterlizzende gedachte wie dat se it op in stuit dan wol oppakke soene.\u201d De school paste deze methode toe onder begeleiding van de Rijksuniversiteit van Groningen die tegelijkertijd een reguliere controlegroep monitorde. ,,De metoade wurke seker, dochs binne wy der frij gau fan \u00f4fstapt.\u201d Noem het voortschrijdend inzicht of een veranderende tijdsgeest. ,,Sa\u2019n tekst as \u2018d\u00ear wurde se hurd fan\u2019, hearst no ommers ek net mear. As je yn it swimbad springe s\u00fbnder kurkjes, dan tinke je gewoan fan \u2018oeff\u2019.\u201d<\/p>\n\n\n\n Speels<\/strong><\/p>\n\n\n\n De docenten begeleiden de leerlingen nu op een meer speelse manier bij het aanleren van de doeltaal. ,,Is de doeltaal Ingelsk? Dan jout de learkr\u00eaft in gearfetting yn it Nederl\u00e2nsk.\u201d Fouten maken in de doeltaal is normaal in dit proces. ,,It \u00fbnderskied tusken binnenkommende bern is ek sa grut. D\u00ear moatte wy as dosinten linich mei omgean.\u201d Pas als de omgeving veilig is, kan er geleerd worden. ,,Eltsenien moat him feilich fiele. Mei elkoar geane we it aventoer oan.\u201d En dan gebeuren er prachtige dingen. ,,Soms hear ik learlingen \u00fat de hegere jierren as se \u00fbnderweis nei de les binne al oerskeakeljen yn it Ingelsk. Sjoch, d\u00ear dogge we it foar.\u201d<\/p>\n\n\n\n Salonf\u00e4hig<\/strong><\/p>\n\n\n\n De taalcultuur in Burgum is vooral speels. ,,By in \u00e2lderj\u00fbn begjin ik it praatsje yn it Nederl\u00e2nsk, mar br\u00fbk tuskentroch Fryske sinnen.\u201d Vooroordelen over het Fries, komt Dijkstra hier ook niet echt tegen. ,,Taalryk past hiel goed yn dizze regio. Burgum leit fier gen\u00f4ch fan Ljouwert en Dokkum om in eigen karakter te h\u00e2lden. Frysk is yn dizze krite suver salonf\u00e4hig, in taal lykas oare talen.\u201d Meertaligheid is duidelijk verankerd in deze school. ,,En dat jout in fijn gefoel. Wy hiene bygelyks ek in \u2018school of economics\u2019 wurde kind, mar d\u00ear hat dizze skoalle net foar keazen. It is dus net in feestje foar in pear dosinten dy\u2019t wat hawwe mei meartaligens. Nee, alle dosinten binne der yn behelle.\u201d<\/p>\n\n\n\n Waaraan voldoet een Taalrykschool?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n ONDERWIJSAANBOD<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Een Taalryk-school<\/em><\/p>\n\n\n\n ONDERWIJSAANBOD INTERNATIONAAL<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Een Taalryk-school<\/em><\/p>\n\n\n\n TAAL EN CULTUUR<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Een Taalryk-school<\/em> <\/p>\n\n\n\n ORGANISATIE EN BELEID<\/strong> <\/p>\n\n\n\n Een Taalryk-school<\/em><\/p>\n\n\n\n Auteur en fotografie: Gerbrich van der Meer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" CSG Liudger Burgum stond in 2010 aan de wieg van meertalig onderwijs in Friesland. Langzamerhand bleek dat er binnen het […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":13289,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"tags":[55,1417,1784],"class_list":["post-13291","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","tag-voortgezet-onderwijs","tag-home-nl","tag-headline"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\n\n\n\n\n
\n
\n
\n