Vindselkast in Midlum: meer dan woordenschat alleen

Op de peuteropvang Middelstein in Midlum staat sinds een tijdje een opvallend, maar effectief hulpmiddel: de vindselkast. Wat op het eerste gezicht een eenvoudige kast met vakjes lijkt, blijkt in de praktijk een rijke leeromgeving waarin taalontwikkeling, rekenvaardigheden, ouderbetrokkenheid en meertaligheid samenkomen. We spraken met vestigingsmanager Sandra over de werkwijze en de opbrengsten.

“De vindselkast wordt gevuld door de kinderen samen met pedagogisch professionals ”, vertelt Sandra Verhagen, de eigenaar van Middelstein. “Dat doen we meestal op één ochtend, als we een nieuw thema voorbereiden.” Op dit moment is dat thema ‘muziek’. In zo’n voorbereidingsmoment en met behulp van een aantal gekozen woordkaarten gaan de kinderen actief op zoek naar voorwerpen die bij het thema passen. Ze speuren het lokaal af, vergelijken, kiezen en brengen hun vondsten naar de kast.

Juist in dat proces ontstaan waardevolle leermomenten. Niet elk voorwerp past namelijk zomaar in een vakje. “Soms zijn voorwerpen te groot”, legt Sandra uit. Dan ontdekken kinderen dat het niet past. Dat is meteen een leerervaring inzake oriëntatie op ruimte en rekenen. Ook het tegenovergestelde komt voor: een overvloed aan voorwerpen voor één vakje. “Dan moeten de kinderen kiezen: wat past beter? Wat vinden we het belangrijkst?” Daarbij zullen de kinderen ook tellen hoeveel voorwerpen ze hebben. Zo heeft de vindselkast veel meer waarde dan alleen woordenschatontwikkeling. En door kinderen zelf te laten verzamelen, kiezen en ordenen, worden zij mede-eigenaar van het leerproces.

De keuze om de vindselkast in de gang te plaatsen, bij de kapstok, blijkt een belangrijke succesfactor. Aanvankelijk stond de kast in het lokaal, maar de verplaatsing zorgde voor een nieuwe dynamiek. “In de gang praten kinderen’s ochtends met hun ouders over het thema”, zegt Sandra. Ze benoemen de woordkaarten en laten zien wat er in de kast ligt. De woordkaarten zijn van Doenkids en zijn tweetalig. Ook dat heeft effect. “Wij zien dat de Friestalige ouders de voorwerpen bewust in het Fries benoemen met de kinderen. Als er Nederlandstalige kaarten hadden gestaan, zouden ze deze waarschijnlijk eerder (alleen) in het Nederlands benoemen.” De tweetalige woordkaarten passen in het tweetalige beleid dat peuteropvang Middelstein sinds 2023 heeft ingevoerd en dat volgens Sandra uitstekend loopt en voldoet. “Onze twee Friestalige professionals houden het Fries consequent vast, zelfs (meestal) tegen collega’s, wat nog het lastigst is. Het leuke is dat de kinderen er totaal niet van opkijken.” Ondertussen vinden collega’s het zelf gek klinken als Pauline en Annemarie soms even Nederlands spreken.

Voor de toekomst ziet Sandra nog kansen om met de vindselkast de ouderbetrokkenheid verder te vergroten. Misschien kunnen ouders zelf ook voorwerpen meenemen voor in de vindselkast. Dat maakt de verbinding tussen thuis en opvang nog sterker. Tegelijkertijd plaatst ze daar een kanttekening bij: “Niet van alle kaarten zijn thuis geschikte dingen aanwezig. Daar moeten we rekening mee houden. We kunnen wellicht ook nog meer met de tweetaligheid. Wellicht door Nederlandstalige ouders te informeren dat het leuk is om ook het Friese woord op de kaart te benoemen en te bespreken.”

De ervaringen in Midlum laten zien dat een relatief eenvoudig middel als een vindselkast kan uitgroeien tot een krachtige, integrale leeromgeving. Door het combineren van spel, taal, rekenen en sociale interactie ontstaat een rijk aanbod dat kinderen uitdaagt op meerdere ontwikkelingsgebieden. De vindselkast biedt daarmee een inspirerend voorbeeld van hoe thematisch werken, meertaligheid en ouderbetrokkenheid kunnen samenkomen in de dagelijkse praktijk van de peuteropvang.

Wil je ook met tweetalige opvang aan de slag? Kijk op www.sfbo.nl voor meer informatie over het certificaat ‘Boartsjendewei in taal derby’.