WOW Frysk ûnderweis

WOW Frysk is it evenemint foar ynspirearjend Frysk en meartalich ûnderwiis en reizget fan dit jier ôf nei moaie plakken yn Fryslân. Kies twa nijsgjirrige wurkwinkels, set dyn sinnen op skerp en stap yn! Tagong fergees!

Lokaasje: Blauhús (ferskate lokaasjes yn it doarp)

Wannear: woansdei 19 april 15.00 oant krapoan 21.00 oere

Tema: Taalskerp lesjaan

Wat: sintrale lêzing, wurkwinkels, ûnderwiismerk, lekker iten en teäterfoarstelling Bonne Route fan Tjerk Ridder

Foar wa: elkenien út foarskoalsk, pû, fû, mbû en hbû

Programma:

15.00 – 15.15
15.15 – 15.45
16.00 – 17.00
17.15 – 18.15
18.30 – 19.30
19.45 – 21.00

Ynrin
Plenêre start: Sint Vitustsjerke
Wurkwinkel 1: op ferskate lokaasjes yn it doarp
Waarm miel
Wurkwinkel 2: op ferskate lokaasjes yn it doarp
Teäterfoarstelling: Sint Vitustsjerke

Tidens it hiele programma is der in ûnderwiismerk yn de Sint Vitustsjerke. Klik op de plus by de wurkwinkel foar mear ynformaasje.


Sintrale lêzing “It is mei sizzen net te dwaan”

Troch: Albert Walsweer

Taalplan Frysk 2030 is it belied fan de provinsje Fryslân en is bedoeld om de kwaliteit fan de Fryske taal & kultuer yn alle sektoaren fan it ûnderwiis te ferbetterjen. Fan pjut oant promovendus. It idee is dat alle Friezen en net-Friezen, troch goed (taal)ûnderwiis, de kâns krije it Frysk te learen en te brûken. It lektoraat Meartaligens fan NHL Stenden docht ûndersyk nei de stân fan saken op skoallen en monitoare hoe’t skoallen harren ambysjes wol/net realisearje. De dielnimmers oan Wow Frysk 2030 krije yn dizze presintaasje de lêste ynformaasje oer it ûndersyk (It is mei sizzen net te dwaan II) en der wurde foarbylden neamd fan hoe’t skoallen mei de didaktyk fan ‘taalskerp lesjaan’ it leargebiet Fryske taal & kultuer realisearje kinne.

Teätrale ôfsluter “Bonne Route”

Troch: Tjerk Ridder

Oan de ein fan dizze ynspirearjende en ferbinende middei/jûn komt teätermakker Tjerk Ridder mei in oanpaste ferzje fan syn ynteraktive foarstelling ‘Bonne Route’. Yn dizze foarstelling wurde jim meinommen yn de syktocht nei it ferlizzen fan (taal)grinzen. Tjerk Ridder en syn fjouwer man sterke band bringe moaie ferhalen, lieten en filmfragminten en nûgje út ta oertinking en petear.

Slút oan, set de blinen iepen en lit jim ferwûnderje en ynspirearje troch wurd, liet en byld!

Oersjoch fan de wurkwinkels:

Foarskoalsk + ûnderbou pû

1. Kwaliteit fan taaloanbod (foarskoalsk, ûnderbou pû)

Troch: Anna Martha van der Mei

Bern yn ‘e leeftijd fan 2 – 6 jier leare alle dagen in bulte nije wurden. Op de opfang of op skoalle mar thús ek fansels. Hoe kinsto dyn taaloanbod ferrykje en ferdjipje, sadat it werklik in oanfolling is op it taaloanbod thús en de twatalige ûntwikkeling stimulearret?

2. Wat moat ik mei dit boek? (foarskoalsk, ûnderbou pû)

Troch: Lida Dijkstra

Elk boek hat syn typearjende eigenskippen. Guon binne poer geskikt foar wurdskatûntwikkeling, oare binne mear rjochte op de literêre ûntwikkeling, op taalgefoel of nûgje út ta (aktive) taalproduksje. Hoe kinst elk boek sa ynsette dat de typearjende eigenskippen it bêste ta har rjocht komme? We beprate ferskate boeken en geane der mei oan de slach.

Primêr ûnderwiis & Fuortset ûnderwiis

3. Frysk by oare fakken: de Fak Taal Formule yn kombinaasje mei de Temateek (midden- en boppebou pû)

Troch: Tjitske van Dijk en Tjitske van Akker

De Fak Taal Formule, de Fryske fariaasje fan CLIL, giet werom nei de basis en soarget foar in kwaliteitsslach en tiidswinst. Wichtich by de Fak Taal Formule is it stellen fan goede fakdoelen en goede taaldoelen. It wurkjen mei de Fak Taal Formule helpt learkrêften om dy doelen goed oan elkoar te ferbinen mei oantreklike wurkfoarmen.

De Temateek fan Spoar 8 is in boarne fan Frysk materiaal yn allerhande tema’s. De ferbining tusken de Fak Taal Formule en de Temateek fan Spoar 8 kin maklik lein wurde. In kombinaasje fan dy beide leveret moaie, sinfolle lessen op dy’t learkrêften en learlingen bewust oan doelen wurkje litte en dy’t it Frysk in natuerlik plak jouwe yn de klasse.

Filmke oer de Fak Taal Formule: https://www.youtube.com/watch?v=l4-Vx17JP-k

4. Oan de slach mei Fryske teksten en fiksjeboeken om te learen, ek taal! (midden- en boppebou pû)

Troch: Liesbeth de Boer en Maaike Pulles

Lêsmotivaasje en leswille fersterkje en dêrmei de lêsfeardigens fan it Frysk, dat kin mei ‘Lêsryk’. Foar dizze  ûntwikkeling is it wichtich dat bern in rom en fariearre oanbod oan rike teksten krije, sawol fiksje as non-fiksje. 

Nei dizze wurkwinkel bist op de hichte fan it oanbod fan Fryske boeken mei rike teksten en krijst ynspiraasje om mei teksten oan de slach om te learen en om taal te learen!

5. Frysk lêze mei Tsjil en LinkK (boppebou pû en ûnderbou fû)

Troch: Marrit de Schiffart en Ferdau Terpstra

Tsjil en LinKk binne de Frysktalige tydskriften foar primêr- en fuortset ûnderwiis. Se kinne brûkt wurde om it Frysk lêzen yn ’e klasse foarm te jaan. Lêsmotivaasje, leare om Frysk te lêzen en begripend lêzen… it kin allegearre mei dizze tydskriften. En it moaie is: mei taalstipe (scaffolds) kinne alle learlingen meidwaan, sawol Frysktalige as net-Frysktalige. Yn de wurkwinkel lêze we mei-inoar in pear teksten en krijst praktyske ideeën foar dyn eigen groep of klasse. Fansels krijst de nijste Tsjil en LinKk mei!

6. Fan slow-teaching nei digital storytelling (boppebou pû en ûnderbou fû)

Troch: Jolanda Verhoef en Janke Singelsma

Mei fiif stappen nei in krêftich en keunstich oanbod Frysk? Jawis dat kin mei ‘Besjoch it Mar!’. Bern leare in Fryske flog, soundscape of stopmotion filmke te meitsjen. Mei de holle fol ynspiraasje en yn ‘e hannen in praktysk magazine kinne jim de oare deis fuort oan ‘e slach.

7. Hoe krij ik ynsjoch yn it taalgebrûk fan learlingen? (midden- en boppebou pû & ûnderbou fû​)

Troch: Eabele Tjepkema, Jan Douwes, mei studinten en learkrêften

Op dit stuit wurdt wurke oan it ûntwikkeljen fan nije foarmen foar it folgjen fan kommunikatyf taalgebrûk fan learlingen: Taaldoarp en taalportfolio Frysk.

Yn dizze wurkwinkel sille jim mei de studinten oan ’e slach yn it Taaldoarp. Yn libbensechte situaasjes, sa as de by de grienteboer of it plysjeloket wurde jim útlokke om de Fryske taal te brûken. Tagelyk oefenje jim mei it observearjen fan de taal dy’t de dielnimmers oan it taaldoarp brûke.

Yn de wurkwinkel sille jim ek kennis meitsje mei it brûken fan in digitaal Taalportfolio foar Frysk. Eltse skoalle kin sels kieze hoe’t sy it ûntwikkele portfolio ynsette wolle, passend hoe’t de skoalle it Frysk oanbiedt. Ferskate learkrêften sille jim hjir praktykfoarbylden fan jaan.

8.A SjONG yn ‘e klasse [allinne yn omloop 1!] (boppebou pû en ûnderbou fû)

Troch:  

Bist sels net sa’n muzikaal talint, mar liket it dy wol prachtich om mei muzyk yn ’e klasse oan ’e slach? Untdek dan de mooglikheden fan SjONG en SjONG junior! Wat tinkst fan in gastles by jim op skoalle fan in echte muzikant? Of kiest foar de online muzyklessen fan bekende artysten as Elske de Wall & Raynaud Ritsma? Ferlet fan kreative opdrachten en filosofyske petearkes oer songteksten? Of wolst mei de bern songteksten oersette nei it Frysk? Ûntdek sels watsto mei SjONG kinst en wurd razend entûsjast!

8.B Betsjoene mei proaza & poëzij [allinne yn omloop 2!] (boppebou pû en ûnderbou fû)

Troch: Anna Marije Bloem en Bert van der Lijn 

Fan Gysbert Japicx oant De Hûnekop. Lieten en gedichten kinne dy reitsje yn it djipste fan dyn siel. It Frysk hat in rike histoarje oan prachtige lieten, proaza en poëzij dêr’t de measte Friezen hielendal net bekend mei binne. Lit dy betsjoene foar dyn lespraktyk mei in fluwielsêft of rûchrau rantsje.

9. Froulju foar it fuotljocht (fû)

Troch: Welmoed Sjoerdstra en Lisa Boersma

Witsto dat it oergrutte part fan de biografyen op de wrâldwide online ensyklopedy Wikipedy oer manlju giet? Fansels binne der folle mear wichtige froulju as dat dy ferhâlding tinken docht. Froulju dy’t wat betsjutten hawwe foar Fryslân of de Fryske taal, wittenskiplike fernijings brocht hawwe, of in grutte rol spile hawwe yn de polityk, literatuer, muzyk, sport!

Om de balâns rjocht te lûken bringt it projekt WikiWomen skoallen út Fryslân, Ierlân en Baskelân byinoar. Learlingen skriuwe biografyen oer froulju dy’t in Wikipedy-side fertsjinje, yn (fansels) de eigen taal.

Nijsgjirrich dochs? Benijd hoe’tsto helpe kinst dizze Global Gender Gap te tichtsjen en watfoar betsjuttingsfol ûndersyk- en skriuwûnderwiis dêrfoar yn Searje 36 beskikber is? Kom dan foaral nei ús wurkwinkel ta!

Middelber beropsûnderwiis

10. Tûk taalgebrûk yn de beropspraktyk (mbû)

Troch: Freerk Steendam

Profesjonals yn in meartalige regio lykas Fryslân kinne in hegere kwaliteit fan harren tsjinstferliening realisearje mei tûk taalgebrûk. Ek yn de kommersjele sektoren is it wichtich om dyn klant te kennen en op in tûke wize oan te sprekken. Sa wurdt de relaasje mei de klant fersterke en kinst mooglik in hegere omset realisearje.

Eins alle studinten fan de Fryske mbû-ynstellingen hawwe te krijen mei in meartalige beropspraktyk. Op watfoar wize kinst taalbewustwêzen en taalhâlding no in plak jaan yn de oplieding? Yn dizze workshop diele we ûnderfinings fan ferskillende opliedingen, wikselje we winsken en ideeën en helpe we inoar om meartalichheid in goed plak te jaan yn dyn beropsoplieding. 

11. Yung Frysk (mbû, hbû, fû)

Troch: contentteam Yung Frysk (jongerein en studinten fan ferskate mbû- en hbû-opliedingen)

Yn dizze ferrassende wurkwinkel komme jimme yn de kunde mei persoanlike ferhalen fan jongerein, hearre jimme wat harren driuwt binnen de opliedings, sjogge jimme wêr’t se harren mei dwaande hâlde bûten skoalle, mar geane jimme foaral sels op aktive en kreative wize mei it Frysk oan de slach.

Fansels krije jimme ek noch suggestjes mei nei hûs oer hoe’t jimme Yung Frysk ynsette kinne yn ferskate lessen, lykas boargerskip, taal- en praktyklessen.

Oanmelde

Meitsje in kar foar twa wurkwinkels (omloop 1 en omloop 2) en jou dy op foar WOW Frysk ûnderweis.